TẠP CHÍ DẠY VÀ HỌC NGÀY NAY, BÁO ĐIỆN TỬ DẠY VÀ HỌC NGÀY NAY, DVHNN.COM, DVHNN.ORG.VN | Vài suy nghĩ về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở
Lý Luận Dạy & Học
Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Vài suy nghĩ về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở

05/10/2013 18:00
1. Đặt vấn đề: Trong giai đoạn hiện nay, khi đời sống kinh tế xã hội có nhiều thay đổi, thanh niên, học sinh đang trải qua nhiều biến động tích cực lẫn tiêu cực, mặt trái của kinh tế thị trường và sự bùng nổ thông tin, với nhiều thông tin thiếu lành mạnh đang tác động mạnh đến đời sống làm cho thế hệ trẻ có nhiều biểu hiện nhận thức lệch lạc và sống xa rời các giá trị đạo đức truyền thống, tình trạng bạo lực học đường có tổ chức ngày một gia tăng. Chính vì thế, vào đầu thập kỷ 90 các tổ chức WHO của Liên Hiệp Quốc (tổ chức Y tế Thế giới), UNICEF (quỹ Tương trợ Nhi đồng), UNESCO (tổ chức Giáo dục Văn hoá và Khoa học) và rất nhiều các nhà nghiên cứu đã cùng tìm cách giáo dục để tạo cho trẻ em năng lực tâm lý xã hội nhằm ứng phó với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày. Vậy việc giáo dục kỹ năng sống (KNS) ở trường trung học cơ sở (THCS) hiện nay diễn ra như thế nào?

 

2. Lý luận và thực tiễn

Có nhiều khái niệm về KNS và giáo dục KNS:

Theo UNESCO dựa trên cơ sở là 4 mục tiêu cơ bản của việc học: “Học để biết – Học để làm – Học để là chính mình – Học để cùng chung sống”, đã đưa ra định nghĩa “KNS là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày”.

Theo UNICEF“KNS là những KN tâm lý xã hội có liên quan đến tri thức, những giá trị và thái độ, cuối cùng thể hiện ra bằng những hành vi làm cho các cá nhân có thể thích nghi và giải quyết có hiệu quả các yêu cầu và thách thức của cuộc sống”.

Còn theo tác giả Huỳnh Văn Sơn quan niệm: “KNS là những KN tinh thần hay những KN tâm lý. KN tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng với cuộc sống”. Tác giả cho rằng KNS nhìn dưới góc độ năng lực tâm lý là những KN giúp con người tồn tại về mặt thể chất và mặt tâm lý.

GDKNS là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp học sinh có những kiến thức về cuộc sống, có những thao tác, hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ xã hội như quan hệ của cá nhân với xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người chung quanh và của cá nhân với chính mình, giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn đồng thời thích ứng tốt nhất với môi trường sống.

Từ đó việc đưa GDKNS vào trong nhà trường phổ thông đã được Bộ Giáo dục & Đào tạo lồng ghép vào chương trình giảng dạy từ năm học 2010 – 2011. Nội dung GDKNS được tích hợp trong các bộ môn như Ngữ văn, Giáo dục công dân, Lịch sử, Địa lý, Hoạt động ngoài giờ lên lớp ...

Hiện nay, các trường phổ thông đã thực hiện nhưng cũng còn nhiều khó khăn  nhất định như: Đội ngũ giáo viên thiếu được đào tạo và bồi dưỡng bài bản để có thể tiếp cận và dạy KNS một cách hiệu quả; Chưa có bộ giáo trình về GDKNS cho học sinh các cấp; Vấn đề báo cáo chuyên đề về KNS vào các buổi chào cờ, hoạt động ngoài giờ lên lớp hay tích hợp trong các môn học như Giáo dục công dân, Ngữ văn ... còn thiếu hoặc nếu có thì quá sơ sài và không chuyên sâu; Việc dạy KNS thông quá các hoạt động ngoại khoá cũng rất ít, có khi chỉ 1 buổi/năm học; Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường trong hoạt động GDKNS cho trẻ vị thành niên còn nhiều hạn chế và bất cập do thiếu sự hợp tác từ phía gia đình; Áp lực từ việc học tập chính khoá còn nặng nề, thời gian lý thuyết thì nhiều, thực hành thì ít; Kinh phí cho các buổi báo cáo chuyên đề về KNS còn khá cao (khoảng 1.500.000đ đến 2.000.000 đ/1 giờ).

Với những khó khăn nêu trên, các trường cũng đã tự thân thực hiện công tác GDKNS nhằm đáp ứng yêu cầu của ngành và tìm hướng đi tính cực nhất như chưa đem lại hiệu quả cao. Vì vậy, để việc GDKNS trong nhà trường phổ thông mang lại hiệu quả cao nhất, thiết nghĩ Bộ Giáo dục & Đào tạo cần xây dựng chú trọng xây dựng và triển khai giáo trình cùng với phân phối chương trình GDKNS cho học sinh từng khối lớp thuộc bậc THCS làm cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý; Cần thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, hội thảo về GDKNS và quản lý việc GDKNS cho học sinh THCS để CBQL và giáo viên các trường tham dự học tập.

Đối với Chính quyền địa phương cần đầu tư xây dựng đầy đủ các phòng học, phòng chức năng, trang bị mới các phương tiện vật chất trang thiết bị hiện đại hỗ trợ hoạt động giáo dục cho các trường nhằm giảm sĩ số học sinh trong một lớp, đảm bảo thực hiện có chất lượng các hoạt động giáo dục theo hướng đổi mới giáo dục.

Đối với Phòng Giáo dục đào tạo cần chủ động tăng cường công tác bồi dưỡng, tập huấn cho các lực lượng giáo dục về nội dung, phương pháp cụ thể tổ chức hoạt động GDKNS cho học sinh.

Đối với Hiệu trưởng các trường cần phải phân tích đúng thực trạng công tác quản lý của nhà trường, phải thường xuyên nghiên cứu và cập nhật, áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp để nâng cao chất lượng công tác quản lý; Có kế hoạch và biện pháp cụ thể hơn nữa trong việc chỉ đạo, kiểm tra công tác GDKNS cho học sinh THCS.

Tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục, thu hút các nguồn lực tham gia vào hoạt động giáo dục nhằm tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học để phục vụ cho hoạt động giảng dạy và giáo dục của nhà trường; Cần chú trọng tạo điều kiện hơn nữa đối với các lực lượng nòng cốt như cán bộ Đoàn, Đội, tổ trưởng chuyên môn,… trong việc bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực hoạt động giáo dục, nhất là họat động GDKNS là mảng họat động còn khá mới đối với bậc học.

Việc hình thành KNS của trẻ phải được trải qua một quá trình rèn luyện, phấn đấu cùng với những kiến thức cơ bản từng năm học và sự hỗ trợ chặt chẽ từ ba môi trường giáo dục Nhà trường – Gia đình – Xã hội. Các nhà giáo dục và phụ huynh cần bình tĩnh không quá lo lắng hay quan trọng hoá vấn đề mà hãy có một cái nhìn tổng quát và có những việc làm cụ thể dù nhỏ nhất để việc GDKNS hiện nay đạt nhiều hiệu quả./.

 

Tài liệu tham khảo

1.     Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ Trưởng Bộ GD&ĐT về việc phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013.

2.     Chỉ thị số 3339/2010/CT-BGDĐT ngày 16/8/2010 của Bộ Trưởng Bộ GD&ĐT về “ vụ trọng tâm của giáo dục phổ thông năm học 2010 – 2011”.

3.     Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020 (Ban hành kèm theo quyết định số 710/QĐ-TTg  ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ).

4.     Thiên Giang (2001), Gia đình giáo dục”, Nxb Tp. Hồ Chí Minh.

5.     Nguyễn Thị Oanh (2006), Mười cách thức rèn kỹ năng sống cho trẻ vị thành niên”, Nxb Trẻ, Tp. Hồ Chí Minh.

Đặng Minh Sự (Phú Nhuận, TP.HCM)
Góp Ý
Tin nổi bật

Giấy phép hoạt động số 13/GP-TTĐT Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 17/01/2011
Tổng Biên tập: GS.TS Nguyễn Như Ý; Phó Tổng Biên tập: Nhà báo Ngô Văn Hiền
Tòa soạn: Nhà số 1 ngõ 29 phố Võng Thị, phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội - Đt & Fax: 04.37531012
Cơ quan Đại diện phía Nam: Nhà số 132 Nguyễn Văn Lượng, phường 17, quận Gò Vấp, TP.Hồ Chí Minh
 - 
Đt: 08.39842258 - Fax: 08.38952701

Email: dientudvhnn@gmail.com; dvh_nn@yahoo.com 
Thiết kế và phát triển:
Công Ty Thiết Kế WebSite SunWay.Vn
Bản quyền nội dung thuộc Tạp chí Dạy và Học ngày nay ; ISSN 1859 - 2694
Phát hành lại thông tin ghi rõ nguồn: DVHNN.COM ; DVHNN.ORG.VN